Forum Düzeni
Etiketlenen Kullanıcılar Listesi

Seçenekler
Seçenekler
Stil
Üyelik tarihi: 07 Ekim 2020
Nereden: Balikesir
Mesajlar: 1,543
Konular: 548
Cinsiyet:Bayan
Mentioned: 55
Alınan Beğeni: 599
Verilen Beğeni: 508

Standart Ekolojik Piramitler Ve Farkli Tipleri

03 Şubat 2022, 15:10
# 1
Dogadaki canlilar canli kalabilmek icin enerji uretmeli, enerji uretmek icin de beslenmelidir. Bu nedenle her canli besin olarak bir baska canliyi kullanir yani beslenme olayi zincirleme olarak devam eder. Ekosistemlerde yasayan canlilar arasindaki beslenme iliskileri besin zincirleri ile gosterilir. Bir besin zinciri, bir habitattaki farkli organizma turlerini ve hangisinin ne yedigini, besin zincirindeki oklar, bir organizmadan digerine enerji akisini gosterir. Besin zincirindeki ilk organizmaya uretici denir. Bir sonraki asamada yer alan organizmalar birincil tuketicilerdir. Bunlar ureticileri yerler ve bu nedenle her zaman otobur ya da otculdurlar. Ureticiden sonraki tum organizmalar tuketicidir. Birincil tuketicilerden sonraki asamalarda ikincil tuketiciler ve ucuncul tuketiciler yer alir. Bunlar etobur veya omnivor olabilir. Ornegin:



Cim -> Cekirge ->Kurbaga ->Yilan-> BaykusEkolojik Piramitler ve Farkli Tipleri

seklinde gosterilen bir besin zincirinde cimler ureticilerdir. Ilk basamakta yer almalarinin sebebi gunes enerjisini kullanmalaridir. Cekirgeler cimlerle, kurbagalar cekirgelerle, yilanlar kurbagalarla, baykuslar ise yilanlarla beslenirler. Son asamada yer alan canlilar “apex predator ya da super avci ” olarak da adlandirilabilir. Super avcilar veya yirticilar doruk yirticilar, alfa yirticilar ya da buyuk avcilar gibi adlarla da bilinirler. Besin zincirleri, bir habitat boyunca enerji akisini gosterir fakat her bir trofik seviyede (beslenme basamaginda) kac tane organizma oldugunu gostermez. Her trofik seviyedeki populasyonun buyuklugu bir sayi piramidinde gosterilir. Sayi piramidi ekolojik piramit tiplerinden biridir.
Ekolojik piramit, bir ekosistemdeki farkli organizmalar arasindaki iliskinin grafiksel bir temsilidir. G. Evylen Hutchinson ve Raymond Lindeman ekolojik piramidi ilk kesdefenlerdir. Ureticiler ve tuketiciler gibi cesitli organizma formlari arasindaki farkli trofik seviyelerdeki kesin iliskiyi grafiksel olarak sunmuslar ve bir piramit gibi gorunen grafiksel sunumu olusturmuslardir.
Ekolojik piramidi olusturan cubuklar farkli trofik seviyeleri ve bunlarin sirasini temsil eder. Piramidin en altinda birincil ureticiler bulunur. Bunun uzerine, ureticileri yiyen birincil tuketiciler, daha ustte ise birincil tuketicileri yiyen ikincil tuketiciler bulunur. Ekolojik piramitler ayni zamanda enerji akisini temsil eder. Enerji.birincil ureticiler veya bitkiler ve algleri iceren ototroflardan baslayarak piramitte tabandan yukari dogru hareket eder.



Ekolojik Piramit Tipleri
Uc tip ekolojik piramit vardir. Bunlar asagidaki gibidir:
Sayi piramidi: Bireysel organizmalarin sayisi dikkate alinarak olusturulur.
Biyokutle piramidi: Canli maddelerin toplam kuru agirligi dikkate alinir.
Enerji piramidi: ArdisIk trofik seviyedeki enerji akis hizi dikkate alinir.
Ekolojik piramit tiplerine asagida daha genis yer verilmistir.
1-Sayi Piramidi
Sayi piramitlerinin birimi, organizma sayisidir. Sayi piramitleri buyukluklerine bakilmaksizin her bir trofik seviyedeki organizmalarin sayisini gosterir. Sayim genellikle basit bir is oldugundan ve belirli bir ekosistemdeki degisIklikleri gozlemlemek icin yillar icinde yapilabileceginden, bu tur piramit uygun olabilir. Bununla birlikte, ozellikle bazi genc formlar soz konusu oldugunda, bazi organizma turlerinin sayilmasi zordur. Sayi piramidi, ureticilerin sayica diger herhangi bir trofik seviyeden daha fazla oldugu dikey bir piramittir. Asagidan yukariya dogru piramitlerin birbirini izleyen seviyelerinde yer alan tuketici sayisi azalir.

Yonca -> Salyangoz -> Ardic -> Atmaca

Yukaridaki besin zincirini dusunuldugunde yonca bir bitkidir ve bu besin zincirinin ureticisidir, dolayisiyla piramidin en altinda yer alir. Enerji bir seviyeden digerine dogru ilerledikce kaybolur, bu nedenle besin zincirinde genellikle her seviyede bir oncekine gore daha az organizma bulunur. Salyangoz populasyonunun desteklenmesi icin cok fazla yonca gereklidir. Bir ardic kusu cok fazla salyangoz yer ve bir atmaca cok sayida ardic kusu yer, bu nedenle atmacalarin nufusu cok azdir. Atmaca gibi yirticilar piramidin en ustundedir.

Sayi Bicimindeki Diger Piramitler
Bazen sayi piramidi hic de piramit gibi gorunmez. Bu durum uretici organizmalar, ormanlardaki agaclarda oldugu gibi boyut olarak tuketicilerden daha buyukse veya.besin zincirindeki hayvanlardan biri cok kucukse soz konusu olabilir. Bunun iki ornegi vardir:

Mese agaci ->Bocek ->AgackakanEkolojik Piramitler ve Farkli Tipleri

Bir mese agaci cok buyuktur, bu nedenle bircok bocegi destekleyebilir ancak agac sadece tek bir organizmadir ve bu nedenle piramitte kucuk bir cubugu vardir.

Ot ->Tavsan ->Pire ->Bakteri -> Virus

Yukarida parazit bir besin zinciri gorulmektedir. Bu tip zincirler buyuk organizmalardan kucuklere dogru ilerler.

Kedi -> Pire ->Bakteri ->Virus

Yukaridaki ornekte oldugu gibi parazit zincirler uretici canlilarla baslamayabilir.
Parazit besin zincirlerine ait piramitlerde ilk trofik seviyeden yukariya dogru gidildikce bir sonraki seviyede yer alan canlinin vucut buyuklugu azalir fakat birey sayisi artar. Boylece ters bir piramit ortaya cikar.

2-Biyokutle Piramidi
Bu piramit, herhangi bir ekosistemin belirli bir besin zincirine ait her bir trofik seviyedeki toplam organizma kutlesini ( gram veya kilogram olarak ) gosterir. Genellikle, bu piramit turunde alt kisim daha buyuk boyuttadir ve yukariya dogru gidildikce kuculur ancak istisnalar vardir. Bir trofik seviyenin biyokutlesi, trofik seviyedeki bireylerin sayisinin belirli bir bolgedeki bir bireyin ortalama kutlesi ile carpilmasiyla hesaplanir. Bu tur bir ekolojik piramit, her bir trofik seviyede bulunan enerji miktarinin daha dogru bir temsilini gosterdiginden, sayi piramidinin ortaya koydugu bazi problemleri cozer ancak kendi sinirlamalari vardir. Ornegin, farkli turlerin farkli ureme mevsimleri oldugundan, verilerin toplandigi yilin zamani cok onemlidir. Ayrica, her bir organizmanin kutlesini olcmek genellikle imkansiz oldugundan, yalnizca bir ornek alinir ve muhtemelen yanlisliklara yol acar. Biyokutle piramitlerinin birimi g m-2, Kg m-2’dir.
Biyokutle piramitleri dik veya.ers olabilir. Biyokutle piramidi parazitler soz konusu ise dik ve terstir.

Ot ->Tavsan ->Pire

seklindeki besin zincirinde yer alan canlilar sayi piramidi degil de biyokutle piramidi seklinde gosterilirse, pire populasyonunun kucuk bir biyokutleye sahip olmasi nedeniyle kucuk bir cubugu olur. Su ekosistemlerinde de uretici canlilarin yani fitoplanktonlarin biyokutlesi sonraki trofik seviyelerde yer alan tuketicilerin biyokutlesinden daha az oldugundan ters biyokutle piramitleri ortaya cikar.

Ekolojik Piramitler ve Farkli TipleriBir ekosistemdeki enerji akisinin piramit yardimiyla temsiline verimlilik piramidi veya enerji piramidi denir. Verimlilik piramidi, her bir trofik seviyede mevcut olan toplam enerji miktarina ve ayni zamanda trofik seviyeler arasindaki enerji kaybina bakar. Tabandaki trofik seviye en yuksek enerji miktarinin konumunu belirtirken, tepede bulunan trofik seviyedeki enerji miktari en dusuktur. Ilk enerji kaynagi gunestir. Enerji bir trofik seviyeden digerine iletilir, potansiyel enerjinin %80-90’i isi enerjisi seklinde kaybolur. Bu nedenle, enerji piramidi her zaman dik kalirken, baslangic noktasindan besin zincirinin sonuna kadar kademeli bir enerji dususu gerceklesir.
Bu tur bir temsil, bir trofik seviyede bulunan enerjinin cogunlugunun bir sonraki icin mevcut olmayacagi gercegini hesaba kattigindan, diger iki piramitten daha dogrudur. Lindeman’in yuzde on yasasina gore bir trofik seviyedeki enerjinin sadece % 10’un biyokutle olusturmak uzere bir sonraki seviyeye aktarilir. Enerjinin geri kalani solunum, avlanma ve diger faaliyetlerde kullanilir veya isi olarak cevreye kaybolur. Birincil ureticilerin icerdigi toplam enerji miktari dikkate alindiginda %100 ile gosterilir, bir seviye yukseldikce enerjinin %90’i tukenir. Bu nedenle birincil tuketiciler baslangic enerjisinin %10’unu alir. Bu %10’un da ancak %10’u bir sonraki seviyeye gecer, gerisi kaybolur. Daha ustteki (tepe veya uc noktadaki) bir yirtici ise baslangic enerjisinin sadece %0.01’ini alir. Sistemdeki bu verimsizlik, verimlilik ya da enerji piramitlerinin her zaman dik olmasinin nedenidir. Ilginc olan, toksinlerin piramitten daha verimli bir sekilde gecmesidir, bu da ekolojik piramidin ustune ciktikca, zararli kimyasallarin miktarinin organizmalarin vucutlarinda giderek daha fazla yogunlastigi anlamina gelir. Buna biyomagnifikasyon denir.
Verimlilik piramidi, en yaygin kullanilan ekolojik piramit turudur ve diger iki piramit tipinden farkli olarak tepede daha buyuk ve altta daha kucuk olamaz. Bir ekosistemdeki enerji akisini zaman icinde inceledigi icin onemli bir ekolojik piramit turudur. Birimi J m-2 yr-1’dir. Joule enerji birimidir, kilojul, Kilokalori ve kalori gibi diger enerji birimleri ile degistirilebilir.

Enerji Piramidinin Avantajlari: Enerji piramidi belirli bir sure boyunca uretim hizini degerlendirir. Iki tur benzer biyokutle cok farkli yasam surelerine sahip olabilir. Bu nedenle, toplam biyokutlelerinin dogrudan bir iliskisi kafa karistiricidir ancak uretkenlikleri tam olarak karsilastirilabilir. Biyolojik bir sistem icindeki karsilastirmali enerji zincirine enerji piramitleri kullanilarak bakilabilir; ayrica cesitli ekosistemler karsilastirilabilir. Ters piramitler yoktur. Gunese dayali enerjinin veya gunes enerjisinin katkisi dahil edilebilir.

Ekolojik Piramitlerin Islevleri
Ekolojik piramit, basit besin zincirleri sistemine bagli bir tur grafiksel sunumdur. Ekolojik piramitler birden fazla ekosistemdeki cesitli organizmalarin besin kaliplarini da gosterir. Ekolojik piramitler, dogal ekosistemin parcasi olan farkli turler arasindaki iliskinin anlasilmasina yardimci olan farkli trofik seviyelere ayrilir. Ekosistemlerin grafiksel sunumu, ureticilerin ve tuketicilerin ayirt edilebilir davranislarindan dolayi piramitlerin farkli trofik seviyelerinde meydana gelen enerji akisini anlamak icin de cok onemlidir. Tuketiciler ayrica birincil, ikincil ve ucuncul tuketiciler gibi farkli turlere ayrilir ve ekolojik piramitler, belirli bir trofik seviyeye ait belirli bir hayvan baska bir hayvani tukettiginde enerji akisi kavraminin anlasilmasina yardimci olur.
Saprofitler, farkli ekosistemin onemli bir parcasini olusturmalarina ragmen piramitlerin hicbirinde olculmez. Bu piramitler, cogunlukla dogal olarak gerceklesmeyen temel besin zincirleriyle ilgilidir. Yillar boyunca toplanan veriler, degisen cevrenin bir organizmayi nasil etkiledigine dair bir fikir vermesi icin karsilastirilabilir. Bir ekosistemin kosullari, kirlilik veya insanlar tarafindan asiri avlanma nedeniyle yillar icinde kotulesirse, daha fazla hasari onlemek ve muhtemelen mevcut hasarin bir kismini tersine cevirmek icin harekete gecilebilir, zararli faaliyetler yasaklanabilir.

Konuyla Ilgili Biyoloji Terimleri
Trofik seviye: Bir organizmanin bir besin zinciri icinde neyle beslendigine bagli olarak ekolojik bir piramit icinde isgal ettigi konumdur. Ornegin ureticiler, birincil tuketiciler.
Turler: Ortak ozellikler sergileyen ve verimli yavrular uretmek icin kendi aralarinda ureyebilen bir organizma grubudur.
Ekosistem: Etraflarini cevreleyen cansiz unsurlarla birlikte yasayan, birbirine bagli canli organizmalar toplulugudur. Besin ve enerji alisverisi yoluyla canli organizmalar fiziksel cevre ile etkilesime girer.
Besin agi: Birbirine bagli besin zincirleri sistemidir. Besin zincirlerinden farkli olarak, besin agindaki bir organizma birkac farkli trofik seviyeyi isgal edebilir. Besin zincirinde ise organizmalar belirli pozisyonlara sahiptir.


ALİNTİ ~
Bizde Mutsuz Olalim ~
Seçenekler
Stil




YASAL UYARI : İçerik sağlayacı paylaşım sitelerinden biri olan mIRC Forum Adresimizde 5651 Sayılı Kanun'un 8. Maddesine ve T.C.K'nın 125. Maddesine göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. mIRC Forum hakkında yapılacak tüm hukuksal Şikayetler, Yöneticilerimiz ile iletişime geçilmesi yada iletişim formunu doldurulması halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde mIRC Forum yönetimi olarak tarafımızdan gereken işlemler yapılacak ve size dönüş sağlanacaktır.